ଭୁବନେଶ୍ୱର, ୦୭.୧୦.୨୫: ମହିଳାଙ୍କୁ ସଶକ୍ତ କରିବା କେବଳ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ଵର ବିକାଶ ନୁହେଁ, ବରଂ ସମଗ୍ର ସମାଜକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ବୁଝାଏ। ଭାରତରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅର୍ଥନୀତିରେ ମହିଳାଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣ, ଅଭିବୃଦ୍ଧିର ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲିଭର ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ, ସେଠାରେ ସାମାଜିକ-ଅର୍ଥନୈତିକ ପରମ୍ପରା ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ସାଜି ଠିଆ ହୁଏ। ଓଡ଼ିଶାର କଳାହାଣ୍ଡିର ଦୁର୍ଗମ ଜିଲ୍ଲାରେ, ଭାରତର ସର୍ବବୃହତ ଆଲୁମିନିୟମ ଉତ୍ପାଦକ ବେଦାନ୍ତ ଆଲୁମିନିୟମ ଏହାର ପ୍ରମୁଖ ମହିଳା ସଶକ୍ତିକରଣ ପଦକ୍ଷେପ, ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ସଖୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ପ୍ରତିବନ୍ଧକଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂର କରୁଛି। ୨୦୧୫ରେ ଏହାର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେବା ପରଠାରୁ, ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ସଖୀ ଏକ ନୀରବ ବିପ୍ଳବ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ୪୪୪ଟି ସ୍ୱୟଂ ସହାୟକ ଗୋଷ୍ଠୀ (SHG)ର ୪,୬୦୦ରୁ ଅଧିକ ମହିଳା ୫ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ସଂଗ୍ରହ କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ସେମାନଙ୍କୁ ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରର ଉଦ୍ୟୋଗ ଆରମ୍ଭ ଏବଂ ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ସକ୍ଷମ କରିଛି। ଯେଉଁ ମହିଳାମାନେ ଥରେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ସହିତ ସଂଘର୍ଷ କରୁଥିଲେ – ଆର୍ଥିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସହିତ କୌଣସି ସମ୍ପର୍କ ରଖିବା ତ ଦୂରର କଥା – ସେମାନେ ଏବେ ଜଣେ ଜଣେ ଉଦ୍ୟୋଗୀ, ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣକାରୀ ଏବଂ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ନେତା। ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ସଖୀ ଏକ ଆନ୍ଦୋଳନ ପାଲଟିଛି ଯାହା ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ଭୂମିକା ପୁନଃକଳ୍ପନା କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ, କେବଳ ପରିବାରର ଆୟରେ ଯୋଗଦାନକାରୀ ଭାବରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ସେମାନଙ୍କ ନିଜ ଜୀବନର ସିଇଓ ଭାବରେ!
ଜୀବିକାଠାରୁ ନେତୃତ୍ୱ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟର ମୂଳରେ ଏକ ମୌଳିକ ଧାରଣା ରହିଛି: ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବରେ ରୋଜଗାର କରିବା ପାଇଁ ମହିଳାମାନଙ୍କର କ୍ଷମତା ବିକାଶ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ୟୋଗୀତାକୁ ଉନ୍ମୁକ୍ତ କରିପାରୁଥିବା ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକର ଚାବି ଦିଅନ୍ତୁ। ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ସଖୀ ଆର୍ଥିକ ସାକ୍ଷରତା, ଋଣର ସୁବିଧା, ବୃତ୍ତିଗତ ତାଲିମ ଏବଂ ସାମୂହିକ ନେତୃତ୍ୱକୁ ଏକତ୍ରିତ କରେ। ମହିଳାମାନଙ୍କୁ କୃଷି-ଭିତ୍ତିକ ଏବଂ ଅଣ-କୃଷି-ଭିତ୍ତିକ ଆୟ ସୁଯୋଗ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରାଯାଏ, ଛତୁ ଚାଷ ଏବଂ ଛେଳି ପାଳନଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କିରାଣା ଦୋକାନ, ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ୟୁନିଟ୍ ଏବଂ ପ୍ରିଣ୍ଟିଂଗ ଦୋକାନ ଭଳି ଛୋଟ ଉଦ୍ୟୋଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ସହିତ ଦକ୍ଷତା ବିକାଶକୁ ଯୋଡ଼ି, ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ନିଶ୍ଚିତ କରେ ଯେ ମହିଳାମାନେ କେବଳ ବ୍ୟବସାୟ ଆରମ୍ଭ କରିବେ ନାହିଁ ବରଂ ସେମାନଙ୍କୁ ବଜାୟ ରଖିବେ।
ଏହି ପ୍ରୟାସର ପ୍ରଭାବ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି। କେବଳ ଗତ ବର୍ଷ, ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ସ୍ୱୟଂ ସହାୟକ ଗୋଷ୍ଠୀ ପାଇଁ ବ୍ୟାଙ୍କ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକରୁ ପ୍ରାୟ ୩.୮୪ କୋଟି ଟଙ୍କା ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ହଜାରରୁ ଅଧିକ ମହିଳାଙ୍କୁ ଲାଭ ଦେଇଥିଲା। ଏହି କ୍ଷୁଦ୍ର ଉଦ୍ୟୋଗଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଥିର ଆୟ ପ୍ରଦାନ କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ଅର୍ଥନୀତିରେ ଏକ ବିଶାଳ ପ୍ରଭାବ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ନୂତନ ନିଯୁକ୍ତି, ବଜାର ଏବଂ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି। ସମୟ ସହିତ, ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ସଖୀ ୧୮୮୦ରୁ ଅଧିକ ମହିଳାଙ୍କୁ ୧୩୦୦ରୁ ଅଧିକ ଛୋଟ ଉଦ୍ୟୋଗ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ କରିଛି, ଏକ ଦଶନ୍ଧି ପୂର୍ବରୁ ଅକଳ୍ପନୀୟ ଉପାୟରେ ଜୀବିକାକୁ ପୁନଃଆକୃତି ଦେଇଛି।
ବେଦାନ୍ତ ଆଲୁମିନା ବ୍ୟବସାୟର ସିଇଓ, ପ୍ରଣବ କୁମାର ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଯ୍ୟ କହିଛନ୍ତି, “ଏହି ପ୍ରୋଜେକ୍ଟର ସଫଳତା କେବଳ ସଂଖ୍ୟାରେ ନାହିଁ; ଏହା ଏକ କେନ୍ଦ୍ରିତ, ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରେ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣର ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଶକ୍ତିର ପ୍ରମାଣ। ଆମେ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳତାର ଏକ ନୂତନ ଯୁଗର ଆରମ୍ଭ ଦେଖୁଛୁ, ଯେଉଁଠାରେ ମହିଳାମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନର ପ୍ରାଥମିକ ସ୍ଥପତି।“
ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଉଦାହରଣ ବଳଭଦ୍ରପୁର ଗ୍ରାମରୁ ଆସିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ମା’ ଶିବାନୀ ସ୍ୱୟଂ ସହାୟକ ଗୋଷ୍ଠୀ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରକଳ୍ପର ଆତ୍ମାକୁ ଦର୍ଶାଏ। କୁକୁଡ଼ା ପାଳନରେ ତାଲିମ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରେ, ଏହି ସ୍ୱୟଂ ସହାୟକ ଗୋଷ୍ଠୀର ମହିଳାମାନେ ଏକ କୁକୁଡ଼ା ୟୁନିଟ୍ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି ଯାହା ୧.୨୭ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ରାଜସ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଏହି ପଦକ୍ଷେପ କେବଳ ସେମାନଙ୍କର ପରିବାରର ଆୟ ବୃଦ୍ଧି କରିନାହିଁ ବରଂ ସମ୍ପ୍ରଦାୟରେ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରତିଷ୍ଠାକୁ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚ କରିଛି। ପରିବାର କିମ୍ବା ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ସୀମିତ ପ୍ରଭାବ ଥିବା ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଏବେ ରୋଜଗାରକ୍ଷମ ଏବଂ ଆଦର୍ଶ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଛି, ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଉଛନ୍ତି।
ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ଆଉ ଏକ ସ୍ତମ୍ଭ ହୋଇଛି। ଜୀବନ ଏବଂ ଦୁର୍ଘଟଣା ବୀମା, ଶିଶୁ ସଞ୍ଚୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଏବଂ ଶ୍ରମ କଲ୍ୟାଣ ପଞ୍ଜିକରଣ ଭଳି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସରକାରୀ ଯୋଜନା ସହିତ ୩,୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ମହିଳାଙ୍କୁ ସଂଯୋଗ କରି, ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ସଖୀ ସୁରକ୍ଷା ଜାଲ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି ଯାହା ପରିବାରକୁ ଅନିଶ୍ଚିତତା ବିରୁଦ୍ଧରେ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରେ। ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ସହିତ ଆର୍ଥିକ ସ୍ୱାଧୀନତାର ଏହି ସମନ୍ୱୟ ନିଶ୍ଚିତ କରେ ଯେ ପ୍ରଗତି ସ୍ଥାୟୀ। ଏହି ଉତ୍ସବ ଋତୁରେ, ଯେତେବେଳେ ଦେଶ ଖରାପ ଉପରେ ଭଲର ବିଜୟ ପାଳନ କରୁଛି, ବେଦାନ୍ତ ଆଲୁମିନିୟମର ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ସଖୀ ଚୁପଚାପ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଜୟ ଉତ୍ସବ ପାଳନ କରୁଛି, ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଉପରେ ସୁଯୋଗର ବିଜୟ, ନିର୍ଭରଶୀଳତା ଉପରେ ସ୍ୱାଧୀନତାର ବିଜୟ। କଳାହାଣ୍ଡିର ମହିଳାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବରୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ସେମାନଙ୍କ ସଂଘର୍ଷ ଦ୍ୱାରା ପରିଭାଷିତ ହୋଇଥିଲେ, ଏବେ ସ୍ଥିରତା, ସଫଳତା ଏବଂ ନେତୃତ୍ୱର ନୂତନ କାହାଣୀ ଲେଖୁଛନ୍ତି ।
